Woordenlijst
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z
2D (2-dimensionaal)
Refereert naar de projectie van een object in een plat vlak, alleen lengte en breedte worden weergegeven.
2K
Afkorting voor 2000, hier staat de K voor een veelvoud van 1000, Dus 2K wordt dan 2000. Vaak wordt dit gebruikt in verband met het jaar 2000 probleem (Y2K problem) of Windows 2000 (Win2K).
3D (3-dimensionaal)
Refereert naar de projectie van een object in een ruimte waarbij hoogte, breedte en diepte weergegeven worden. 3 Dimensies dus.
Dit is een basiseenheid voor electrische stroomsterkte.
AAC (Advanced Audio Coding)
Net als MP3, is AAC een codeertechniek voor audio, gebaseerd op de MPEG-2 standaard.
AC
AC - Alternating Current, ook wel Wisselspanning genoemd. Een stroom welke constant van richting verandert (plus en min worden omgedraaid) met een bepaalde vaste frequentie. We zien dit bijvoorbeeld in stopcontacten in woonhuizen; in Europa hebben de meeste huishoudens een 230 Volt AC / 50 Hz; in de USA is dat 110 Volt / 60 Hz. Zie ook DC.
Access-Speed
Toegangstijd. Dit refereert naar de tijd die de computer nodig heeft om op b.v. een diskdrive, harddisk, USB-stick of CD-Rom speler, een bestand te vinden.
Active Matrix
LCD schermen met een actief matrix scherm zijn vaak scherper en zichtbaar onder een grotere hoek. Het actieve deel refereert naar het gebruik van een transistor of diode per beeldpunt. Zie ook TFT.
AD / ADC (Analoog naar Digitaal converter)
Dit apparaat (vaak een chip) kan een analoog signaal (b.v. een microfoon) omzetten naar een digitaal signaal (het geluid dat op de computer staat als WAV bestand).
Adobe Acrobat Reader
Een product van Adobe Systems, voor het bekijken van PDF (Portable Document Format) bestanden. Gratis te downloaden op www.adobe.nl
Advanced Encryption Standard (AES)
De encryptie (versleuteling) Advanced Encryption Standard (AES), maakt gebruik van een 128-bit sleutel, waardoor deze encryptie perfect bestand is tegen zogenaamde brute-force attacks. Daarnaast kan AES ook sleutels van 192-bit of 256-bit gebruiken indien nodig. AES is efficient te implementeren in zowel hard- als software.
ASCII
American Standard Code for Information Interchange - Spreek uit als "as-kie". Dit is de internationale standaard voor karakerweergave, gebaseerd op een set van 256 karakters (letters, cijfers en tekens).
Aspect Ratio
Dit is de verhouding tussen breedte en hoogte van een monitor of TV. Een gewone TV heeft b.v. een Aspect Ratio van 4:3. D.w.z. het scherm is 4 eenheden breed en 3 eenheden hoog. Een breedbeeld TV heeft een Aspect Ratio van 16:9 (bijna 5 x 3).
Assembly Language
Dit is een processor specifieke programmeertaal op een zeer laag niveau waarbij je de processor direct zeer specifieke commando's geeft. Het aantal beschikbare commando' is zeer beperkt, maar door het lage niveau is de programmeur in staat zeer efficiente en zeer snelle software te schrijven. Door de hoge mate van vereiste expertise komt dit steeds minder vaak voor en gebruikt men al sneller talen van een hoger level (niveau) zoals b.v. C, C++, Pascal, BASIC, etc.
ATA (AT Attachment)
Beter bekend als IDE, wat refereert aan de IBM-AT (Advanced Technology) PC's waar deze aansluiting voor harddisks als eerste gebruikt werd.
ATAPI (ATA Packet Interface)
Deze interface is onderdeel van EIDE (Enhanced IDE) welke de PC controle geeft over CD-speler en tape-drives m.b.v. de IDE interface.
AVI (Audio Video Interleave)
Een formaat specificatie van Microsoft voor het opslaan van geluid en/of video, vaak ook "Video for Windows" genoemd. Deze bestanden kunnen met de Media Player worden afgespeeld. Deze bestanden hebben de extensie AVI. Als een dergelijk bestand niet af te spelen is, ontbreekt vaak het zogenaamde CODEC (zie aldaar).
Business to Business - Een bedrijf doet zaken met andere bedrijven.
B2C
Business to Consumer - Een bedrijf doet zaken met consumenten.
Backup
Een bepaalde situatie/status kopieren zodat er op een later moment de oude werkende situatie teruggezet kan worden. Zie ook Restore.
Bandbreedte
De bandbreedte is een maat voor de capaciteit van een communicatie-kanaal. De bandbreedte is groter naarmate er meer informatie per seconde getransporteerd kan worden. Eigenlijk is bandbreedte een begrip uit de analoge communicatiewereld; de bandbreedte wordt daar uitgedrukt in Hertz (Hz). In de digitale wereld wordt bandbreedte uitgedrukt in bits per seconde.
Barebone systeem
Een Barebone systeem wil letterlijk zeggen het skelet van een systeem. Bij een PC bestaat een Barebone systeem uit kast, voeding en moederbord (zonder processor, geheugen, uitbreidingskaarten en drives).
Benchmark
Dit is het proces waarbij gekeken wordt naar de performance (prestaties) van bepaalde soft- of hardware, in een vooraf gedefinieerde omgeving, zodat dit later vergeleken kan worden met alternatieven voor deze soft- of hardware.
Besturingssysteem
Ook wel Operating System genoemd. Het besturingssysteem is software welke de verbindingen legt tussen de hardware en de software op de PC. Voorbeelden zijn DOS, Windows of Linux.
Binair getallenstelsel
Getallenstelsel wat uitsluitend gebruik maakt van de waarden 0 en 1.
Binaire code
Binaire code is een serie van bits uitgedrukt in 1'en en 0'en, b.v. 01010111000000001
BIOS (Basic Input Output System)
Dit is een stukje software wat staat opgeslagen op een chip op het moederbord van de PC. De BIOS controleert de interactie en besturing van de diverse hardwarecomponenten zoals beeld, toetsenbord, harddisk, etcetera: de basis in- en output.
Bit
Binary Digit. Het kleinst mogelijke stukje informatie dat de computer kan herkennen. Een bit is "1" of "0".
Bit Rate / Bitrate
Refereert naar het aantal bits per seconde welke gebruikt worden om geluid (b.v. MP3) en/of video (b.v. MPEG1) te decoderen van bestand naar werkelijk geluid of beeld. Hoe hoger de bitrate, hoe beter de kwaliteit, maar hoe meer ruimte en rekenkracht er nodig is om dit af te handelen.
Bitmap font
Een lettertype wat trapjes gaat vertonen als het groter gemaakt wordt, omdat het in een bitmap formaat is opgeslagen. Ze kunnen snel worden weergegeven maar zijn inflexibel in kwaliteit en grootte.
Blog
Een blog is een webpagina, die vaak opgebouwd is uit (meestal) korte meldingen, welke in chronologische volgorde staan - net zoiets als een lijst nieuws-flitsen. De inhoud en het doel van een blog kan nogal verschillen. Varierend van links naar andere sites, dagboeken, foto's, poëzie, opstellen, project updates, etc. Zie ook WebLog.
Bluetooth
Een radio-technologie die het mogelijk maakt om korte afstanden (van 1 tot 100 meter) draadloos te overbruggen. Bluetooth is ontwikkeld door Ericsson om kabels tussen apparatuur overbodig te maken, bijvoorbeeld tussen headset en GSM-telefoon, of tussen PC en organizer of printer. Het dataverkeer over deze radioverbinding is beveiligd d.m.v. encryptie en z.g.n. frequency hopping (radio frequentie wisselingen).
BNC Connector
Dit is het type connector dat gebruikt wordt voor Thin Ethernet (10Base2) coax kabels. De stekkers hebben een typische 'T'-vorm. BNC staat voor een van de volgende termen (of een mix ervan): - British Naval Connector - British Nut Connector - Bayonett Neill-Concelman (Neil en Concelman hebben in ieder geval de connector ontwikkeld).
Bookmark
Is een methode voor het opslaan en organiseren van favoriete URLs (links) in Netscape Navigator. Zie ook Favorites.
Bootleg
Een bootleg is een illegale kopie van muziek of film, welke meestal beschikbaar is voordat het originele product op de markt is.
Bottleneck
Dat deel van het systeem wat de snelheidsbeperkende factor is. De zwakste schakel dus eigenlijk. Afgeleid van de hals van een fles die de doorgang van de hoeveelheid vloestof limiteert.
bps (Bit/s)
Bits per second. Maat voor transmissie-snelheid (of capaciteit van een communicatie-kanaal). Let op: het betreft hier BITS dus geen bytes!!!
Breedband
Aanduiding voor een communicatiekanaal met een grote capaciteit, oftewel: een verbinding met hoge snelheid. De term "breed" is veranderlijk naarmate de stand van techniek vordert. Op dit moment wordt iedere verbinding met een bandbreedte boven de 2 Mbit/sec als breedbandig bestempeld.
Browser
Een browser is een programma waarmee men pagina's op internet kan bekijken. Iets ingewikkelder: dit programma bekijkt HTTP pagina's over TCP/IP poort 80. Voorbeelden: Internet Explorer, Netscape en Opera.
BSOD (Blue Screen of Death)
Refereert naar het blauwe scherm dat verschijnt bij Windows na ernstige programmafouten. Meestal stopt de computer (met name onder Windows NT) hierna meteen.
Bug
Een fout in het ontwerp of het programmeren van een stukje hard- of software.
Burn (Branden, Bakken)
Deze termen worden in de volksmond gebruikt om het beschrijven van een CD- of DVD recordable aan te geven. Gedurende het "branden" van een CD of DVD brandt de laser letterlijk miniscule putjes in de schijf.
Byte
Groepje (octet) van 8 bits. Een dergelijk groep als geheel kan een waarde tussen de 0 en de 255 aannemen (dus 256 verschillende waarden). De Byte is de standaard lengte van een computer'woord', de capaciteit van een opslagmedium wordt in de computerwereld dan ook aangegeven in Bytes. Bijvoorbeeld een USB stick van 8GB heeft een opslagcapaciteit van 8.000.000.000 Bytes, evenveel als 5664 diskettes , goed voor 16 uur film, of 16000 foto's.
Over het algemeen een klein stukje extreem snel geheugen dat zit tussen processor en het grote (langzamere) RAMgeheugen. Hierin worden typisch veel gevraagde gegevens automatisch opgeslagen voor snellere beschikbaarheid.
CAD
Computer Aided Design. Ontwerpen met behulp van computerprogramma's.
CAD/CAM
Een productieproces waarbij zowel design als productie uitgevoerd worden m.b.v. de computer. Vaak zijn beide systemen gekoppeld waardoor de efficiency erg hoog is.
CAM
Computer Aided Manufacturing. Het samenstellen van producten m.b.v. de computer, bijvoorbeeld met robots in een fabricagelijn.
CAS (Column Address Strobe)
CASx betekent dat het 'x' klok pulsen kost om een bepaalde geheugen adres te benaderen. CAS 2 geheugen is daarom sneller (maar ook duurder) dan CAS 3 geheugen.
CAS Latency
CAS Latency is een indicatie van de vertraging (latency) voordat het tweede deel van een lees/schrijf handeling voor geheugen afgehandeld kan worden. Detail: CAS Latency is een getal, afgeleid van de ratio - geheel getal, naar boven afgerond - tussen column access tijd en de klok cycle tijd. Berekend door de column access tijd, te delen door de klokfrequentie.
CD-R (CD-Recordable)
Dit is een type CD-Rom die eenmalig beschreven kan worden met data, muziek en/of video.
CD-RW (CD-ReWriteable)
Dit is een CD-Rom die men niet alleen kan lezen of schrijven, maar ook kan wissen voor hergebruik.
CD-ROM (Compact Disc Read Only Memory)
Alleen-lezen media waarop men ongeveer 650MB tot 700MB aan computer data kan plaatsen. Een van de meest gebruikte vormen van software distributie. Wordt echter langzaam verdrongen door DVD's.
CF
Compact Flashcard - Een 50-pin tellende connectorstandaard voor PDA's, digitale camera's, MP3 spelers, etc. Doel was het bieden van PCMCIA functionaliteit in een kleiner formaat.
Chipset
Dit is een groepje chips, wat gezamelijk de functionaliteit van een moederbord aanstuurt. De specificaties van een chipset geven aan wat de mogelijkheden en beperkingen zijn.
Clusteren / Clustering
Clusteren is een opkomende techniek waarbij 2 of meer computers functioneren alsof ze 1 computers zijn. Hierbij wordt de werkbelasting verdeeld (load balancing) over de PC's in het cluster. Hierdoor heeft men doorgaans niet alleen de beschikking over een snellere PC maar daarnaast is de fouttolerantie en dus de bedrijfszekerheid hoger.
CMYK (Cyan-Magenta-Yellow-Black)
Kleurenschema wat door drukkers en printers gehanteerd wordt. De manier van kleuren mengen is duidelijk anders als bij weergave op een beeldscherm (RGB) waar men uitgaat van 3 kleuren, en moeilijk om te zetten.
Coax kabel
Oorsponkelijk bedoeld voor kabeltelevisie. Later werd het ook voor Ethernet gebruikt (10Base2 / BNC). Deze kabel bestaat uit een koperdraad omhuld door plastic met daaromheen een koperen (zilverpapier-achtig, of gevlochten) afscherming, en daaroverheen een kunststof coating.
CODEC
Codeer/Decodeer en/of Comprimeer/Decomprimeer software. Codecs gebruiken een standaard interface voor coderen/decoderen waardoor ze gemakkelijk te gebruiken zijn bij andere applicaties die dit ondersteunen. Het zijn een soort plug-ins waardoor bestanden met een bepaald type codering door andere programma's uitgelezen kunnen worden. Veelal gaat het hierbij om verschillende compressie-technieken waardoor grote muziek-of filmbestanden worden teruggebracht naar een hanteerbare bestandsgrootte. Voorbeelden zijn MP3 en DivX.
Cold Restart
Een herstart van de computer waarbij deze eerst compleet uitgezet wordt voordat er opnieuw opgestart wordt.
Compressie
Proces waarbij een informatiestroom wordt gecodeerd in een kleiner aantal bits, zodat minder beslag wordt gelegd op de capaciteit van het netwerk of opslagmedia. Bekende voorbeelden van compressie: MP3 (met verlies) en ZIP (zonder verlies).
Convert / Conversie
Omzetten. Bijvoorbeeld een bestandsformaat omzetten, of een signaal omzetten van het ene formaat in het andere.
Cookie
Een website stuurt een cookie naar degene die die website bezoekt, zodat bepaalde specifieke instellingen en/of gegevens op de PC van de bezoeker opgeslagen kunnen worden (b.v. gebruikersnaam en voorkeuren).
CPU (Central Processing Unit)
De CPU is een chip die het brein van een computer vormt. De meest bekende merken zijn Intel (Pentium, StrongARM), AMD (Athlon/Duron) en Motorola (68xxx, PowerPC). In het Nederlands ook wel CVE genoemd (Centrale Verwerkings Eenheid).
CRT (Cathode Ray Tube)
Beeldbuis zoals je die in TV's of oudere monitoren zit. Een straal electronen wordt op een fosforlaag geschoten waardoor deze op dat puntje oplicht.
Cryptography (crypto)
De wetenschap/studie van het versleutelen en ontsleutelen. (decryptie en encryptie).
CSTN
Color Super-Twist Nematic - een vorm van LCD (Liquid Crystal Display) beeldscherm(pje) voor elctronica. Elke punt in een CSTN display bestaat uit 3 aparte punten voor Rood / Groen / Blauw, welke elk apart aangestuurd worden door een controllerchip. Een 320 bij 240 pixel CSTN display heeft dus eigenlijk 960 bij 240 individuele puntjes.
CSV (Comma Separated Values)
Een bestandsformaat waarbij data (fields) gescheiden wordt door komma's en iedere regel (record) eindigt met een carriage return.
Informatie. Iedere serie van 1 of meer bits, tekens of objecten die enige vorm van betekenis weergeven. Data wordt verwerkt en opgeslagen door computers.
Database
Een database is een verzameling digitale informatie die overzichtelijk is opgeslagen, en kan daardoor snel worden opgeroepen, of worden doorzocht.
DC
DC - Direct Current, ook wel Gelijkstroom genoemd. Een stroombron waarbij de stroom in 1 richting gaat, en een duidelijke PLUS en MIN pool heeft. Bijvoorbeeld een batterij. Zie ook AC.
DDR (SDRam)
DDR is de algemene naam voor DDR SDRAM (Double Data Rate Synchronous Dynamic Random Access Memory). DDR verhoogt de snelheid van een systeem door eenvoudigweg de doorvoersnelheid van de aanwezige databus te verdubbelen. DDR memory is beschikbaar in diverse maten (128, 256, 512MB, etc) en snelheden. We kennen o.a. de volgende DDR memory typen: PC1600 DDR (geheugenbus 200MHz waardoor een theoretische datadoorvoer van 1.6GB per seconde mogelijk is). PC2100 DDR (geheugenbus 266MHz levert 2.1GB per seconde). PC2700 DDR memory (geheugenbus 333MHz levert 2.7GB per seconde). Is opgevolgd door DDR2 en DDR3 technologie.
Decibel (dB)
Een logaritmische meeteenheid voor geluidsintensiteit.
Decimaal getallenstelsel
Getallenstelsel gebruikmakend van 10 waarden: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.
Decoding
Refereert naar het proces waarbij gegevens (zoals bijvoorbeeld gecodeerde muziek of film, m.b.v. MP3, AAC, MPEG, DivX, etc) teruggebracht worden naar een formaat dat te gebruiken is voor weergave.
Default
Standaardinstellingen en/of fabrieksinstellingen. Dit kan betrekking hebben op vooraf ingevulde formulieren, systeem instellingen, etc.
Defrag(ment) / Defragmentatie
Als een harddisk gedefragmenteerd wordt, zorgt een bepaald stukje software ervoor dat de onderdelen van de bestanden zoals die opgeslagen zijn op de harde schijf weer netjes achter elkaar geplaatst worden zodat het hele bestand, fysiek, optimaal geplaatst staat. Alle stukjes staan weer achter elkaar. Defragmenteren zal over het algemeen de performance van de PC verbeteren. Fragmentatie ontstaat doordat bestanden verwijderd worden, en een andere bestand op die plaats gezet wordt. Als het nieuwe bestand groter is dan het 'gat', zal de computer een gedeelte van het besatand in dat gat plaatsen, en de rest van het bestand elders op de harddisk zetten. Hierdoor moet de leeskop van harddisk bij het uitlezen van dat bestand een soort sprong maken, wat tijd kost. Defragmenteren verwijdert de gaten en voorkomt de sprongen.
DES (Data Encryption Standard)
DES is een versleutelingsmethode, welke in 1977 door IBM ontwikkeld werd ter beveiliging van gegevens (data). Het maakt gebruik van een prive sleutel, die gebruikt wordt om de data te versleutelen. Zowel zender als ontvanger moeten deze prive sleutel bezitten om de data te kunnen bekijken. In de oorspronkelijke DES variant zijn er 72.000.000.000.000.000 mogelijke sleutels. DES is gekraakt intussen, maar daar had men 14.000 computers voor nodig. Tegenwoordig wordt AES gebruikt als versleuteling, een (vooralsnog) niet te kraken algoritme.
Digitaal
Digitaal betekent dat waarden gerepresenteerd worden door een verzameling waarden welke met discrete stappen van elkaar verwijderd staan. In een byte zitten aale mogelijke waarden tussen de waarden 0 en 255, slechts 256 stappen. In de analoge wereld zit er een oneindige aantal stappen tussen beide waarden, omdat er ook breuken kunnen voorkomen.
Digital Photo Frame (DPF)
Een digitaal fotolijstje is een apparaat waarop foto's digitaal kunnen worden opgeslagen. Deze (meestal) jpg bestanden kunnen vrijwel altijd met een soort diashow op een schermpje getoond worden. Het schermpje kan verschillende afmetingen hebben; de meeste hebben een diagonaal van 1.5", 2.4" (6,1 cm) en 3.5" (8.9 cm). Sommige modellen hebben een standaard opslagruimte; andere zijn voorzien van een zogenaamd 'slot' waarin een geheugenkaartje gestopt kan worden met daarop de afbeeldingen.
DIL Socket (voetje)
Een DIL (Dual InLine - Twee keer in een lijn) socket is een chipvoetje waarbij de pinnen in twee even lange rijen geplaatst zijn. Vaak is er een beetje kracht nodig om hier een chip in te plaatsen. Merk op dat de chip ook van het behuizing type DIL moet zijn.
DIMM (Dual In-Line Memory Module)
"Dual Inline Memory Modules (afgekort DIMM) zijn SDRAM-modules die het eigenlijke werkgeheugen van een computer vormen. DIMM's zijn de modernere versies van het verouderende SIMM-systeem. Ze heten ""Dual"" omdat ze in tegenstelling tot SIMM's aan beide kanten van het printplaatje aansluitcontactpunten hebben. DIMM's zijn verkrijgbaar in verschillende versies, onder andere 5 volt en 3 volt, gebufferd of ongebufferd, SDR SDRAM (168 aansluitingen) of DDR SDRAM (184 aansluitingen). SDR staat voor Single Data Rate en DDR staat voor Double Data Rate en slaat op het aantal bits dat het geheugen per kloktik kan verwerken. SDRAM staat voor Synchronous Dynamic RAM.
De oorspronkelijke SDR versie werden verkocht in de varianten PC66, PC100 en PC133, waar het getal de doorvoersnelheid van de geheugenbus in MHz aangeeft. Bij de modernere varianten wordt de doorvoorsnelheid in (Mega)bytes per seconde weergegeven, omdat de modules per keer 32 bits = 4 bytes kunnen transporteren zijn deze getallen een stuk hoger, bijvoorbeeld PC2100, PC2700 of PC3200 voor respectievelijk een 533, 677 of 800 MHz bus.
De meeste recente AMD en Pentium gebaseerde PC's gebruiken ofwel SDR SDRAM in de goedkopere versies of DDR SDRAM in de high-end modellen, beide op 3,3 volt. Deze laatsten hebben een doorvoersnelheid die twee keer zo hoog ligt als die van SDR SDRAM.
Een SO-DIMM (Small Outline Dual Inline Memory Module) is een kleiner alternatief voor de normale DIMM, en heeft ongeveer de helft van de afmeting van een gewone DIMM. Dit type geheugen wordt voornamelijk gebruikt in apparaten waar kleine afmetingen belangrijk zijn, zoals laptops."
Diode
Een electronisch component met 2 aansluitingen, een anode (+) en een kathode (-). De diode laat in 1 richting stroom door (Anode aan de + en de kathode aan de -), en blokkeert stroom (anode aan de - en de kathode aan de +) in de andere richting. Diode's worden vaak gebruikt om AC stroom om te zetten in DC stroom.
Dip Switch
Een klein blokje (vaak blauw) met kleine schuifschakelaars (vaak wit) waarmee men bepaalde instellingen aan of uit kan zetten. Vaak werden deze gebruikt op moederborden en ISA kaarten. Als alternatief (goedkoper) werden hier ook wel zogenaamde jumpers voor ingezet.
Directory
Dit is de naam voor een mapje waarin men bestanden groepeert. Directoriesworden gebruikt voor het ordenen van bestanden op USB-sticks, diskettes, harddisks en CD's. In een directory kan men bestanden en weer (sub-)directories plaatsen.
disk-controller
Een disk-controller is een klein stukje hardware (vaak maar 1 chip) dat er zorg voor draagt dat data uitwisseling tussen de computer en de disk (b.v. harddisk, cdrom speler, dvdrom speler, etc) correct plaatsvindt. Data uitwisseling bestaat dan veelal uit het versturen van commando's naar de disk, ophalen van data en het plaatsen van de gegevens in het computergeheugen.
Dither
Dither wordt gebruikt om kleuren te vervangen door een patroon. Dit is met name van toepassing als een afbeelding met meer kleuren als het systeem kan weergeven, weer moet worden gegeven. Bijvoorbeeld wanneer een afbeelding met 16-bits kleuren weergegeven moet worden op een 8-bits kleurensysteem. Van een afstandje ziet een dergelijk patroon eruit als de oorsponkelijke kleur, in detail zijn de verschillen beter zichtbaar.
DivX (Movie Codec)
Film formaat codec - Van oorspong een gehackte versie van een MPEG-4 video codec van Microsoft. Tegenwoordig is DivX echter een volwassen product aan het worden en is nu al de standaard voor film op het Internet zoals MP3 voor muziek op het Internet. DivX staat erom bekend dat men een complete film op 1 CD kan krijgen met een relatief goede video-kwaliteit (MPEG4) en MP3 geluid.
Docking Station
Een docking station is een apparaat dat aan een laptop, palmtop of MP3-speler plaats biedt, ten behoeve van het opladen van de accu of het aansluiten van externe aparatuur zodat er bepaalde functionaliteiten beschikbaar komen, die uit het apparaat gehaald zijn t.b.v. de portabiliteit.
Dongle
Een term in de volksmond om een klein apparaatje (al dan niet voorzien van geheugen) aan te geven wat ergens aan de computer hangt (to dangle), vaak de USB-poort. De software controleert bij het starten of de dongle aanwezig is. Is deze aanwezig dan werkt de bijbehorende software gewoon, zo niet dan start de bijbehorende functionaliteit niet op. Een Bluetooth dongle zal alleen functioneren wanneer hij daadwerkelijk aangesloten is, en de benodigde software opgestart is.
DoS (Denial of Service)
Een grootschalige aanval op een netwerk waardoor een bepaalde dienst voor 'normale' gebruikers niet meer bruikbaar is, of zelfs een complete server onbereikbaar wordt. Zo kan bijvoorbeeld een website onbereikbaar worden.
DOS (Disk Operating System)
"DOS (besturingssysteem)
De afkorting DOS staat voor Disk Operating System, oftewel een besturingssysteem voor apparaten met schijfstations (diskdrives). Bij de opkomst van computers met diskette was het handig om na de opstartcyclus (boot-strap), een commando-processor en hulpprogramma's te laden.
In 1973 schrijft Gary Kildall in de programmeertaal PL/M een van de eerste diskettebesturingssystemen. Hij noemde het CP/M.
Zes jaar later, in 1979, komt Apple al met zijn DOS 3.2. In 1980 wil Seattle Computer Products (SCP) voor de 8086-systemen een besturingssysteem hebben en besluit het zelf te laten ontwikkelen, omdat het bedrijf Digital Research vertraging heeft opgelopen bij het uitbrengen van het CP/M-86 besturingssysteem. Dit besturingssysteem van SCP wordt tot QDOS 0.10 gedoopt, wat niet staat voor Quality Disk, maar wel voor Quick and Dirty Operating System, omdat het slechts in twee manmaanden gebouwd was. Ondanks deze snelle ontwikkeling, bleek dit besturingssysteem toch erg goed te werken en een week later kwam het onder de naam EDLIN op de markt.
In oktober 1980 neemt Paul Allen (van Microsoft) contact op met SCP met het verzoek om het DOS van SCP te mogen verkopen aan een niet nader genoemde klant (wat later IBM bleek te zijn). Microsoft betaalt minder dan 100.000 dollar voor deze rechten aan SCP. Twee maanden later hernoemt SCP hun QDOS tot 86-DOS en brengt deze uit als versie 0.3. Microsoft koopt dan de (niet-exclusieve) rechten om 86-DOS op de markt te brengen.
In februari 1981 draait ""MS-DOS"" voor de eerste keer op een prototype van de IBM Personal Computer en in juli koopt Microsoft alle rechten van SCP en doopt het besturingssysteem officieel tot MS-DOS.
Werking van DOS: Bij de pc werd na de POST (Power On Self Test) van de computer, DOS opgestart met een aantal programma's. Onder andere het bestand autoexec.bat. In dit bestand kon worden aangegeven welke programma's moesten worden uitgevoerd bij het starten van de computer. Na het uitvoeren van autoexec.bat komt de gebruiker op de opdrachtregel, waarin verschillende commando's in konden worden getikt."
Download
De handeling waarbij men data (een bestand bijvoorbeeld) van een andere computer (vaak een server) naar de eigen computer haalt.
DPI (Dots Per Inch)
Deze term wordt gebruikt om de resolutie aan te geven van een printer of afbeelding. De afkorting staat voor dots per inch ofwel punten per 2,54 cm. Een printer die 300 DPI kan printen, kan 300 puntjes horizontaal en 300 puntjes vertikaal wegzetten op een vierkante inch. Hoe hoger dit getal, hoe hoger de kwaliteit (theoretisch) is van datgene wat de printer print of wat de afbeelding weergeeft. Tegenwoordig wordt het aantal dpi ook steeds vaker gebruikt om de performance van LCD schermen weer te geven.
DRAM (Dynamic Random Access Memory)
De meest bekende vorm van computergeheugen. Het geheugen moet steeds ververst worden om zijn inhoud te behouden - vandaar de term "Dynamic".
DRDRAM (Direct Rambus DRAM)
Concurrentie voor DDR SDRAM. DRDRAM (ook wel Rambus of RDRAM genoemd) is ontwikkeld door Rambus Inc. Dit type geheugen staat snelheden van 266, 356 en 400 Mhz toe. Het oudere SDRAM kan maximaal 200 Mhz aan. Veel voorkomende notaties voor Rambus geheugen zijn 532, 712 en 800MHz.
Drive Bay
Een 'gat' in de PC, vaak 5.25 inch of 3.5 inch breed, om een extra diskdrive, CD-rom speler, of battery pack te plaatsen.
Driver / Device Driver
Een stukje software wat het operating system vertelt hoe het met bepaalde hardware moet communiceren. Dit is van groot belang om hardware correct te laten functioneren.
Drum
Is een onderdeel van een laserprinter die elektrostatisch geladen kan worden op bepaalde plaatsen zodat toner daaraan blijft hangen voordat de drum over het papier rolt. De toner (zwart poeder) blijft vervolgens achter op het papier.
DVD (Digital Versatile/Video Disc)
Een soort CD met het verschil dat het tot 12 maal meer informatie kan opslaan. Een DVD is even groot als een CD, maar men kan er 4,7GB aan data opzetten. De eerste DVD's waren alleen geschikt voor lezen, tegenwoordig zijn DVD's ook rewritable, en 'dual layer' wat een dubbele capaciteit geeft.
DVD+R
Standaard voor een DVD die eenmalig te beschrijven is, vergelijkbaar met een CD-R onder de CD-Roms. DVD+R wordt door meer dan 95% van de bestaande DVD-spelers afgespeeld.
DVD+RW
Een standaard voor herschrijfbare DVD's.
DVD-R
Standaard voor een DVD die eenmalig te beschrijven is, vergelijkbaar met een CD-R onder de CD-Roms. DVD-R wordt door meer dan 90% van de bestaande DVD-spelers afgespeeld. Dit was ooit de meest compatible van alle DVD+ en DVD- formaten. Intussen is dit niet meer het geval; DVD+R is breder geaccepteerd.
DVD-RAM
Een wat oudere standaard voor herschrijfbare DVD's. Het nadeel van deze schijfjes is dat ze in een caddy (hoesje) zitten en daarnaast is het formaat zodanig afwijkend dat de meeste DVD-spelers hier niet mee overweg kunnen.
DVD-RW
Een aanvulling op de DVD-R standaard zodat men ook hier herschrijfbare disks kan aanbieden. Dit formaat is niet erg compatible met de meeste DVD spelers.
Dit staat voor Electronic Mail, oftewel Elektronische post. Dit is een dienst die, veelal over het Internet, de mogelijkheid biedt informatie van de ene persoon naar de andere persoon of personen te sturen.
ECC (Error Checking and Correcting)
ECC op geheugenmodules bieden ondersteuning voor full-parity foutencorrectie. ECC gebruikt een stukje geheugen voor de opslag voor controle (parity) informatie om te kunnen detecteren of een bepaalde positie in het geheugen defect is of de verkeerde informatie heeft. Hierdoor kan het systeem "zien" dat er iets fout is met de informatie in de PC en dit eventueel aan de gebruiker melden. Een geheugenmodule met ECC heeft 32 bits voor de woordlengte en 4 voor de ECC correctie; enkelvoudige geheugenfouten kunnen automatisch gecorrigeerd worden. Meervoudige fouten worden gedetecteerd. Dit systeem wordt vaak toegepast in servers en workstations waar bedrijfskritische toepassingen op draaien.
EDO RAM (Extended Data Out RAM)
Refereert naar de voorloper van DRAM. Dit type geheugen gebruikt een klein stukje extra geheugen (SRAM) voor een buffer (cache) waardoor het sneller werkte als 'gewoon' DRAM geheugen.
EEPROM (Electronically Erasable PROM)
Dit geheugentype kan data vasthouden, ook als de stroom uit staat. Vergelijkbaar met Flash geheugen met het verschil dat een EEPROM byte voor byte geschreven wordt terwijl een Flash module met hele blokken tegelijk geprogrammeerd wordt. Daarnaast ook nog familie van EPROM. Het verschil hier is dat een EPROM alleen met UV-licht gewist kon worden, terwijl een EEPROM electrisch gewist kan worden door een bepaalde wis-stroom.
Embedded Memory
Geheugen dat ingebouwd zit in de processor of een apparaat. Dit kan voordelen hebben m.b.t. kosten en snelheid.
Embedded Processor
Refereert naar een micro-procsessor die in een embedded systeem zit ingebouwd. Deze systemen zijn vaak erg klein, gebruiken weinig stroom en zijn vaak alleen voor de taak geschikt waarvoor ze gemaakt zijn. Veel consumentenproducten hebben een dergelijk systeem ingebouwd: wasmachines, magnetrons e.d.
Embedded System
Een systeem welke in z'n geheel in een processor zit. Alle logica zit in een enkele chip (soms 1 of 2 meer als een enkele chip). Men ziet ze bijvoorbeeld terug in de auto, voor motormanagement.
Encryptie
Gegevens onleesbaar maken voor buitenstaanders, op een dergelijke manier dat dit later met decryptie weer leesbaar gemaakt kan worden.
EPROM (Erasable Programmable Read Only Memory)
Alleen-lezen geheugen dat ten alle tijde de informatie zal vasthouden totdat het blootgesteld wordt aan ultra-violet licht. Dit type chip is te herkennen aan het kleine venstertje.
ESDI (Enhanced Small Device Interface)
ESDI was de voorloper van IDE, een techniek voor het aansturen van harddisks.
Ethernet
Ethernet is de meest gebruikte en goedkoopste LAN-techniek om computers met elkaar te verbinden, met snelheden van 10 tot 100 Mbit/s.
FAQ (Frequently Asked Questions) refereert naar een document waarin men veel gestelde vragen (incl. Antwoord natuurlijk) heeft verzameld.
Fast SCSI 2
SCSI variant welke data met een snelheid van 10Mbps kan lezen/schrijven. De connector bevat 50 pinnen.
Fast-Wide SCSI 2
SCSI variant met connectors die 68 pinnen tellen, met een overdrachtssnelheid van maximaal 20 Mbps.
FAT (File Allocation Table)
FAT is een manier om de inhoudsopgave van een opslagmedium te beschrijven. Het opslag medium kan een harddisk, een floppy, etc zijn. Microsoft gebruikt hiervan verschillende varianten, o.a. FAT-16 voor DOS en FAT-32 voor Windows 9x; deze laatste biedt ondersteuning voor grotere harddisks.
Fat Client
De huidige PC is een zogenaamde Fat Client, dit in tegenstelling tot een thin client (Net PC). Een Fat client heeft alles zelf aan boord, zoals locale opslagmogelijkheden als een harddisk, en diskdrives. Over het algemeen zijn Fat Clients een stuk flexibeler dan thin clients, maar ze zijn over het algemeen ook duurder. Zie ook thin client.
FDD (Floppy disk drive)
De floppy disk drive had oorspronkelijk een afmeting van 8inch met 360kB opslagcapaciteit; tegenwoordig is het een 3.5 inch diskette station, waarin men een 1.44MB floppy disk moet stoppen. Het systeem van floppy disks als gegevensdrager is achterhaald door de USB stick die vele malen meer opslagruimte heeft.
File Extension
Voornamelijk Windows gebruikt de laatste 3 letters van een bestandsnaam, geplaatst na een puntje, om aan te geven wat voor type bestand het betreft. Bijvoorbeeld .DOC voor een Word DOCument, .TXT voor tekst, .WAV voor een Windows Audio file, .EXE voor een programma (EXEcutable) etc. De Apple Macintosh heeft dergelijke extensie helemaal niet nodig door een alternatief mechanisme, maar men gebruikt ze toch nog regelmatig.
File Server
Een file server is iedere computer, welke in een netwerk staat, en gebruikt wordt voor de opslag van bestanden die al dan niet gemeenschappelijk gebruikt kunnen worden. Deze file server regelt ook de toegangsrechten voor deze bestanden. In principe zijn bijna alle servers een variant van de file server (incl. Database servers, webservers, etc.)
Firewire
Firewire is een techniek van seriele data overdracht met snelheden tussen de 200 en 400 Mbps, gedacht als vervanging van de serieel-, parallel-, SCSI- en zelfs USB-poorten. Op dit moment wordt firewire veel gebruikt voor digitale film camera's, scanners, harddisks, CD/DVD-schrijvers, etc. Ook bekend als 1394.
Firmware
Dit is embedded software in een stukje hardware die er voor zorgt dat die hardware ook werkt. Bijvoorbeeld de software in een televise, een CD/DVD speler, een MP3 speler, een RAID-controller, etc. Vaak staat deze software op een EEPROM zodat nieuwere versies van die software er relatief eenvoudig ingezet kunnen worden.
Flash BIOS
Dit type BIOS staat op een Flash ROM chip, zodat deze eenvoudig geupdated kan worden als er een nieuwe BIOS uitkomt.
Flash card
Een klein geheugenkaartje waarop data wordt weggeschreven, belangrijk voor portable gebruik. Dit type geheugen houdt informatie vast zonder gebruik te maken van batterijen (b.v. MP3 spelers, camera's, etc.). Het meest gebruikte type is de SD-kaart, met de daarvan afgeleide microSD en transflash kaartjes.
Flash Memory
Flash geheugen is een type geheugen dat niet vluchtig is: als de stroom uitvalt of uitgeschakeld wordt, dan verliest dit type geheugen zijn inhoud niet. Dit type geheugen wordt gebruikt in USB-sticks.
Font (Lettertype)
Een 'Font' is een bepaald lettertype wat geheel schaalbaar is en vaak ook nog in style (dik, schuin, etc) veranderd kan worden - b.v. Arial. In het verleden waren fonts niet schaalbaar en was bijvoorbeeld "9 punt Arial" een apart font, net als "10 punt Arial" etc.
Form Factor
Dit de compatibiliteit tussen moederborden, kasten en voedingen aan. Als deze van dezelfde 'Form Factor' zijn, passen ze samen. Bekende 'Form Factor' typen zijn AT, Baby AT, ATX en NLX. Dus voor een ATX Form Factor moederbord heb je ook een ATX Form Factor kast en voeding nodig om een PC te kunnen bouwen.
Formatteren
Formatteren is het beschrijfbaar en leesbaar maken van een schijf voor een besturingssysteem, door de sporen op de schijf gebruiksklaar te maken en een lege inhoudsopgave aan te maken.
FPS (Frames Per Second)
Deze term is gerelateerd aan video of 3D spelletjes, en geeft weer hoeveel complete afbeeldingen er per seconde worden weergegeven. Bij video (TV) is dit (in Europa) ongeveer 25 fps (eigenlijk: 50 half-beelden per seconde - ook wel 50 Hz beeld genoemd). Hoe hoger de fps, hoe stabieler/rustiger het beeld, vandaar de invoering van zogenaamde 100Hz televisies. Bij 3D spelletjes gaat de fps soms ver boven deze twee waarden.
Fragmentation
Een verschijnsel op o.a. harddisks waarbij bestanden in fragmenten over de harddisk verspreid staan, in tegenstelling tot bestanden die in 1 continue stuk staat. Als voorbeeld, we slaan het bestand X op met de data AAAABBBB. Op een helemaal lege harddisk ziet er dat dan zo uit: AAAABBBB. Bij een harddisk met veel fragmentatie: AAcccddddAAcccceeeeBBBfffffeeeB. Hierbij zijn c, d, e en f onderdelen van andere bestanden. De computer moet om ons bestand X te lezen dus naar 4 verschillen posities springen om te beginnen met lezen, terwijl bij een niet gefragmenteerde disk, de computer maar 1 positiespong hoeft te doen en dus veel sneller is.
FSB (Front Side Bus)
Refereert naar de snelheid van de bus waarover CPU met het aanwezige geheugen "praat", uitgedrukt in MHz.
FTP (File Transfer Protocol)
File Transfer Protocol. Een mechanisme om computerfiles te versturen van een computer naar een andere computer, over het Internet.
Ongeveer 1 miljard bits, om precies te zijn 2 tot de macht 30 bits, of te wel 1,073,741,824 bits
GB (Gigabyte)
Ongeveer 1 miljard bytes, om precies te zijn 2 tot de macht 30 bytes, of te wel 1,073,741,824 bytes
Gbit/s (gbps)
Gigabits per second. Transmissie-snelheid van 1 miljard bits per seconde.
GIF (Graphical Interchange Format)
GIF is een bestandsformaat, bedacht door CompuServe, om afbeeldingen efficienter te kunnen versturen. Het formaat ondersteunt een kleurdiepte van 8 bits (dus maximaal 256 kleuren). Een recentere versie, 89a, ondersteunt ook het opslaan van meerdere afbeeldingen waardoor men animaties kan maken. Unisys bezit het patent voor het gebruikte compressie algoritme. Een goed alternatief is het (gratis) PNG formaat.
GUI (Graphical User Interface)
Ieder systeem dat afbeeldingen gebruikt voor de interactie met de gebruiker. Bijvoorbeeld: Windows, Apple Macintosh, GEOS, X-Windows, etc.
Informatie die is uitgeprint op papier.
Hardware
Dit zijn de fysieke, tastbare delen van een computersysteem zoals de computer zelf, de muis, het toetsenbord, de USB-stick, de monitor, een printer, geheugen, de harddisk, etc. Zie ook Software
HDD (Hard Disk Drive)
Een apparaat (vaak in de PC-kast geplaatst) welke gegevens van de computer kan opslaan. Net als een diskette, echter nu in een gesloten systeem met over het algemeen inflexibele (hard) disk of disks. Door het gesloten systeem is men in staat nauwkeuriger om te gaan met de disk. Hierdoor kan er niet alleen meer op een disk, maar gaat het lezen en schrijven veel sneller.
Hex (Hexadecimaal)
Dit refereert naar een getallenstelsel gebaseerd op 16 nummers, in tegenstelling tot ons gewone getallenstelsel waar we slechts 10 nummers gebruiken. Naast de standaard 10 cijfers, 0-9, worden er ook de lettere A-F gebruikt voor de nummers 10-16. Dus een 1 cijferig hexadecimaal nummer heeft een waarde tussen de 0 en de 15 (waarbij F=15). Een getal bestaande uit 2 cijfers kan zo een waarde hebben tussen 0 en 255. Waarbij b.v 10 (hex) gelijk is aan 1*16 + 0*1, en FF gelijk is aan 15*16 + 15*1), etc. Hexadecimaal getallen worden vaak gebruikt omdat ze makkelijk te vertalen zijn naar bits. Vaak wordt er een dollarteken voor het nummer gezet om aan te geven dat het een hex getal is, dus b.v. $10 en $FF.
Hits
Een aantal bezoeken dat een internetpagina gekregen heeft, iedere keer als een pagina opgehaald wordt komt er 1 hit bij.
Homepage
Een homepage (thuis-pagina) is de eerste pagina op een website.
Host
Een algemene term voor een computer of programma die resources (middelen) ter beschikking stelt, veelal over een netwerk. Bijvoorbeeld een webhost, die webpagina's "host" zodat anderen die pagina's kunnen bekijken.
Hot Spare
Een harddisk in een RAID-configuratie die niets doet totdat een van de andere disks in de RAID-configuratie het begeeft. De Hot Spare neemt dan meteen de activiteiten van de kapotte disk over. Vervolgens kan de kapotte disk verwijderd worden en een nieuwe disk de Hot Spare gemaakt worden. Hot Spare komt het meeste voor bij RAID 5, maar ook bij RAID 1 en RAID 10.
Hot-pluggable
Dit is hetzelfde als hot-swappable. USB sticks zijn ook hot pluggable.
Hot-swappable
Mechanisme waarbij apparaten aangesloten en losgekoppeld kunnen worden terwijl de PC aanstaat. Vaak refereert dit aan harddisks die men kan wisselen terwijl de computer aanstaat. Meestal SCSI/RAID gerelateerd. Ook USB sticks zijn hot swappable.
HTML (Hyper Text Markup Language)
Soort standaard programmeer-taal om informatie-pagina's op het WWW (Internet) samen te stellen en om "hyperlinks" (aktiveerbare verwijzingen naar andere documenten) mogelijk te maken.
HTTP (Hyper Text Transfer Protocol)
Protocol in Internet dat het mogelijk maakt om WWW -pagina's zichtbaar te maken.
HTTPS (Secure HyperText Transfer Protocol)
Variant van HTTP waarbij beveiliging een grote rol speelt. Normaal gaat HTTP over poort 80, terwijl HTTPS over poort 443 gaat.
Hyperlink
Een Hyperlink, vaak gewoon "link" genoemd, wordt gebruikt om vanuit een document (b.v. een Internet-pagina) naar een andere document of naar een andere positie binnen dit document te springen. Dit laatste heet ook wel een "named anchor". Vaak is een dergelijke link te herkennen aan de blauwe tekst met een streepje eronder.
Hz (Hertz)
Een maat voor snelheid. 1 Hz betekent 1 keer per seconde. 1 MHz, of 1 megahertz, betekent 1 miljoen maal per seconde. Hz wordt o.a. gebruikt voor geluid (toonhoogte) en processor snelheid (aantal instructies per seconde).
Staat voor Input/Output (Ingang/Uitgang). Hierbij refereert men naar alle handelingen waarbij gegevens de computer in- of uitgaat.
IC
Integrated Circuit. In populair taalgebruik een "chip".
IDE (Integrated Device Electronics)
De standaard voor harddisk aansluitingen (interface) in PC's. Men kan maximaal 2 apparaten aansluiten op een IDE kanaal. Zie ook ATA, ATAPI en EIDE. Wordt opgevolgd door de SATA technologie.
IEEE
Institute of Electrical and Electronic Engineers. Een instituut dat standaarden vastlegt op het gebied van computer-communicatie.
Impedantie
Gemeten weerstand. Impedantie wordt weergegeven in Ohms, wat een ratio is tussen voltage en ampere.
Import (Importeren)
Het proces waarbij bepaalde data in een programma gehaald wordt. Vaak betreft dit data die buiten het programma tot stand komt of is gekomen (b.v. meet-apparatuur die aangelsoten is op een PC).
Incremental Backup
Methode van backups maken (archivering) waarbij alleen die data wordt opgeslagen die gewijzigd is sinds de laatste backup. Ongewijzigde data wordt niet nog eens opgeslagen, want die werd bij een van de eerdere backups al opgeslagen. Dit bespaart tijd en opslagcapaciteit. Terugzetten is wel wat bewerkelijker dan bij een volledige backup.
Infrarood
Licht dat boven het spectrum van zichtbaar licht zit op een golflengte tussen de 750 en 100.000 nanometer. Infrarood wordt o.a. gebruikt voor nacht-kijkers, sensors, afstandsbedieningen (TV,etc.) en data-overdracht. Het nadeel van infrarood voor data-overdracht is dat men gelimiteerd is tot een korte afstand, bovendien moeten zender en ontvanger elkaar kunnen "zien" in een rechte lijn.
Inkjet Printer
De opvolger van de dot-matrix printer. Hierbij wordt gebruikt gemaakt van kleine gaatjes waaruit inkt "gespoten" wordt. Er zijn drie grote voordelen van deze print techniek: 1) het is zeer stil, 2) is in staat om bijzonder kleine puntjes te maken waardoor de kwaliteit (dpi) erg goed wordt, en 3) de inkt is erg goed te mengen met andere kleuren waardoor kleuren afdrukken mooier en vooral goedkoper te realiseren zijn. Een klein nadeeltje is dat men geen carbonpapier kan gebruiken, omdat er geen gebruik wordt gemaakt van een "aanslag".
Inloggen
Zichzelf identificeren aan een server of computer voor toegang tot een netwerk of computer.
Input (Invoer)
Alles wat in de computer ingevoerd wordt. Dit kan met een muis, toetsenbord, joystick, etc.
Interlaced
Interlaced wil zeggen dat afbeeldingen verweven worden weergegeven in (meestal) 2 delen. Bij video doet men dat als volgt: het beeld bestaat uit lijnen, en in de eerste actie geeft men alle oneven lijnen weer, dus lijn 1, 3, 5, 7, etc. In de stap daarna geeft men alleen alle even lijnen weer, dus de lijnen 2, 4, 6, 8, etc. Als dit proces snel genoeg gaat, lijkt het voor het menselijk oog een complete afbeelding. Het beeld van een televisie wordt zo opgebouwd. Een nadeel van interlace is echter dat vooral kleine letters en cijfers wat onstabiel overkomen. Ongeschikt voor computermonitoren, dus.
IP-adres
Internet Protocol Adres. Dit is een uniek nummer dat een computer een naam geeft op het Internet. Op die manier kunnen andere computers de computer herkennen. De meeste computers krijgen bij het inbellen bij een ISP, telkens een ander nummer toegewezen.
IrDa (InfraRed Data Association)
Deze organisatie heeft de standaard voor de IrDa poort gedefinieerd waarbij infrarood licht gebruikt wordt voor data-overdracht.
ISO (International Standards Organization)
De organisatie die standaarden ontwikkelt voor praktisch alle situaties, van hoe schoon de lucht moet zijn tot bestandsformaten.
ISO 9001:2000
Een certificaat wat gegeven wordt aan bedrijven die volgens een bepaalde kwaliteitsbewaking werken. Dit zijn kwaliteitsregels zoals het volgen van voorgeschreven kwaliteitsprocedures, en het volgen van een bepaalde vastgelegde klachtenafhandeling.
Programmeertaal die speciaal is ontworpen voor Internet-toepassingen. Deze taal is ontwikkeld door Sun. Het voordeel van Java is dat het onafhankelijk van het type Operating System gebruikt kan worden (mits er een 'Java virtual machine' geinstalleerd is).
Javascript
Een relatief eenvoudige scripttaal, ontwikkeld door Netscape, om te gebruiken in een HTML document. De webbrowser op de PC voert dit script dan automatisch uit. Javascript is niet gerelateerd aan Java.
JBOD (Just a Bunch Of Disks)
Dit zijn twee of meer diskdrives die samen één diskvolume vormen (het operating system ziet het als 1 diskdrive). JBOD is niet hetzelfde als RAID. Meestal wordt een JBOD opgebouwd uit restjes van een RAID configuratie die niet voor de RAID gebruikt worden.
JPEG (Joint Photographic Experts Group)
Een manier om stilstaande beelden te comprimeren zodat er minder opslagruimte nodig is voor die afbeelding. De gebruikte compressie verliest wel een deel van de informatie - vaak niet zichtbaar voor het oog.
JPG
Zie JPEG.
Jumper
Een jumper is een metalen schuifje dat over twee metalen pinnen geschoven wordt waardoor electrisch contact tussen deze twee pinnen ontstaat.
Kilobits per second. Transmissie-snelheid voor data. 1 Kilobyte = 1024 bytes = 8192 bits per seconde.
Keyboard (Toetsenbord)
De belangrijkste bron van invoer voor de PC. Het ding waar men op typt, bestaande uit de letters van het alfabet, cijfers, cursor toetsen, functie toetsen en andere tekens zoals haakjes, aanhalingstekens, etc.
Keyboard Pitch
De afstand tussen de twee middelpunten van twee naast elkaar liggende toetsen op een toetsenbord. Een standaard toetsenbord heeft een 18mm pitch.
Kilobyte (kB)
1024 bytes. Dit is een eenheid voor hoeveelheid data.
Kleuren model: Additief
Kleurenmodel waarbij kleuren worden opgeteld. Wordt gebruikt in het RGB-systeem. Iedere kleur wordt uitgezonden als een lichtbundel. Als de kleuren rood, groen en blauw zo gemengd worden, krijgt men de 'kleur' wit. Zie ook RGB.
Kleuren model: Substractief
Dit wil zeggen, kleuren worden verwijderd. Wordt gebruikt in het CYMK systeem. Als voorbeeld: wanneer men van de 'kleur' wit, rood aftrekt, dan blijft groen en blauw over: dit heet cyaan. Als alle kleuren van wit afgetrokken worden (CYM) dan blijft zwart over. Zie CYMK.
Dit is een klein stukje geheugen dat bijzonder snel is en zich op de CPU zelf bevindt. Normaal gesproken wordt het gebruikt om instructies vast te houden terwijl ze worden uitgevoerd. L1 cache zit fysiek tussen de registers van de CPU en de L2 cache.
L2 cache (Level 2 Cache)
Dit is een stukje snel geheugen wat zich tussen L1 cache en het "hoofd"geheugen van de computer. Vaak is dit groter dan de L1 cache. L1 cache spreekt eerst L2 cache aan voordat het hoofd-geheugen van de computer aangesproken wordt. Over het algemeen buffert L2 cache hetzelfde als L1 cache.
L3 Cache (Level 3 Cache)
Daar steeds meer CPU bouwers zowel L1 als L2 cache in de CPU zelf bouwen, is er L3 cache bedacht als extra cache tussen L2 en het "hoofd"-geheugen van de computer.
LAN (Local Area Network)
Een geïsoleerd lokaal netwerk - bijvoorbeeld in een bedrijfsgebouw - dat PC's met elkaar verbindt, en ook printers, servers, e.d. Ethernet is de meest gebruikte LAN-techniek.
Laptop
Een computer die zo compact is dat je hem op je schoot (="lap") kunt leggen.
Laser Pointer
Een Laser Pointer is een soort balpen met daarin een felle rode laser (LED gebaseerd) die een rode punt produceert op ieder oppervlak waarop je de pen richt. In rook, mist of stof kan men de hele straal zien, terwijl men normaal slechts het eindpunt ziet. Oorspronkelijk is een Laser Pointer bedacht als "aanwijsstok" bij presentaties. De huidige laserpointers kunnen worden voorzien van flash geheugen waardoor ook de gehele presentatie meegenomen kan worden, daar is dan geen aparte USB stick meer voor nodig.
Laser Printer
Een printer die met behulp van een laser een rol (de drum) statisch oplaadt waardoor er toner aan blijft hangen. De rol wordt vervolgens over verwarmd papier gerold waar de toner dan vervolgens op vast blijft zitten. Voordelen van de laserprinter zijn: snelheid en kwaliteit.
Latency
Latency is een maat van hoe lang het duurt, gemiddeld, om van iets een antwoord te krijgen. Over het algemeen refereert het naar netwerk responstijden, maar ook naar de responstijden van opslagapparatuur zoals harddisk, geheugen en CD-spelers. Letterlijk betekent het 'vertraging'.
LCD (Liquid Chrystal Display)
Beeldscherm bestaande twee glasplaten (voorzien van geleidende draden) met daartussen een vloeibare kristal. Met deze draden kan op elk beeldpuntje van een scherm stroom gezet worden, waardoor de kleur van het kristal ter plaatse verandert. LCD verbruikt relatief weinig stroom en wordt op legio plaatsen gebruikt, zoals een LCD scherm voor de computer, in een digitaal horloge, etc.
LED ( Light Emitting Diode)
Een LED is een miniatuurlampje dat veel licht geeft en weinig stroom gebruikt.
LightScribe
Techniek welke initieel gebruikt wordt door HP in de DVD/CD branders, waarmee men op de voorkant van een CD/DVD afbeeldingen kan branden. Op de achterkant van de CD/DVD wordt zoals gebruikelijk de data geschreven. Deze techniek ondersteunt geen kleur, en er zijn speciale branders en media voor nodig om dit te kunnen doen. Nero is een van de weinige brander software programma's die deze techniek ondersteunt.
Computer systeem geproduceerd door Apple, als tegenhanger van Windows. De volledige naam is Macintosh.
Master
Als er 2 IDE of EIDE apparaten aan dezelfde kabel hangen, dan moet 1 van die 2 master zijn en de andere slave. Dit wordt ingesteld door middel van jumpers op de apparaten zelf. De master/slave combinatie is er niet alleen om de twee apparaten goed te laten werken op een enkele kabel, maar ook om de boot (=opstart) volgorde aan te geven. De master disk zal dan de hogere prioriteit krijgen.
Mbit/s (mbps)
Megabits per second. Transmissie-snelheid van 1 miljoen bits per seconde.
Megabyte (MB)
Eenheid voor data hoeveelheid. Is gelijk aan 1024 X 1024 bytes
Megapixel
Dit is gelijk aan 1.048.576 pixels. Megapixel wordt gebruikt om aan te geven hoe snel een 3D videokaart gegevens kan door sturen. Hoe hoger deze waarde hoe sneller de kaart. Megapixel wordt ook gebruikt om aan te geven hoe hoog de resolutie is voor een digitale camera (foto of film). Het is een indicatie van de potentiele resolutie van een foto die men maakt. B.v. een foto van 4 Megapixels kan dan (zonder interpolatie) een oplossing hebben van 2500 x 1600.
Memory (Geheugen)
Chips in een computer die de gegevens onthouden. Zie ook RAM.
MemoryStick
Memorystick is een door Sony bedacht Flash-geheugenkaartje. Er zijn twee versies: de gewone MemoryStick en de Pro. De Pro versie heeft meer opslagcapaciteit. Op dit moment gebruikt eigenlijk alleen Sony nog dit formaat.
MHz
Megahertz. Frequentie indicator, 1024x1024 Herz.
Microcomputer
Een verouderde term voor een gewone thuis-computer, of eigenlijk elke andere computer met 1 processor.
Micron
Dit is de lengte die overeenkomt met 1 miljoenste van een meter, dus 1/1000000 meter. Een micron wordt ook vaak micrometer genoemd.
Microsoft
Maker van Windows, bijna monopolist als het gaat om besturingssystemen voor thuiscomputers.
MMC (MultiMedia Card)
Dit is een type geheugenkaartje zo groot als een postzegel, waarop men gegevens kan opslaan.
Moederbord
De basis van de PC. Alle onderdelen moeten op het moederbord worden geïnstalleerd of hieraan gekoppeld worden, wil de computer kunnen werken.
MP3
MP3 is een compressiemethode alleen maar voor geluidsbestanden, waarbij het geluid zonder hoorbaar kwaliteitsverlies gecomprimeerd kan worden. De omvang van het bestand kan tot 90% kleiner worden. Afkorting van MPEG (Moving Pictures Expert Group) audio layer III.
MP3 ID TAG
Dit is een tag (stukje "text") in de MP3 file die identificeert (ID) wat voor MP3 dit is. Hierin kan men informatie zetten zoals artiest, titel van het number, etc. Bepaalde MP3 spelers maken deze informatie via een venstertje zichtbaar.
MP3-speler
Afspeelprogramma of afspeelapparatuur om MP3- audiobestanden ten gehore te brengen.
MPEG (Motion Picture Experts Group)
Een manier om bewegende beelden te coderen en comprimeren, zodat minder bits benodigd zijn. Deze techniek wordt o.a. gebruikt bij VideoCD (CBR 1,15 Mbps), SuperVideoCD (VBR 2,6 Mbps) en DVD (VBR 6 Mbps).
ms (millisecond)
Een duizendste van een seconde, vaak gebruikt om toegangssnelheden van een harddisk te meten.
MTBF (Mean Time Between Failures)
Dit is de gemiddelde tijd (in uren) voordat een apparaat mogelijkerwijs fouten zou kunnen gaan vertonen. Hoe hoger dit nummer, hoe langer het apparaat mee gaat.
Multimedia
Refereert naar ieder gebruik van audio en/of video met een computer.
Multitasking
Dit is de mogelijkheid meerdere taken tegelijk uit te laten voeren door de computer. Bij een computer met maar 1 CPU zou eigenlijk nooit Multitasking kunnen voorkomen want het is voor een processor niet mogelijk meerdere opdrachten simultaan uit te voeren. In plaats daarvan wordt er in zo'n situatie gebruik gemaakt van het zogenaamde task-switching, waarbij ieder programma om beurt een stukje tijd krijgt en het voor de gebruiker lijkt alsof er meerdere taken tegelijk actief zijn.
Dit is 1 miljardste meter, dus 1/1.000.000.000 meter.
Nanoseconde (ns)
Dit is 1 miljardste seconde, vaak gebruikt om de snelheid van geheugenchips aan te geven.
Narrow SCSI
Dit is de oorspronkelijke vorm van SCSI, voorzien van 50 pins aansluitingen, met een snelheid van 5 Mbps. Narrow SCSI apparaten worden tegenwoordig gekenmerkt door een "N" in het productnummer.
NAS (Network Attached Storage)
Refereert naar een apparaat dat dienst doet als opslagcapaciteit die beschikbaar is voor gebruikers in een netwerk.
Non-breaking space ( )
Dit is het HTML teken om een spatie te plaatsen. HTML zet tussen twee woorden, letters, etc maximaal 1 spatie. Ook al type je meer als 1 spatie, HTML geeft er toch maar 1 weer. Dit is met name bij uitspatieren lastig, daarvoor is de Non-Breaking Space bedacht.
Non-interlaced
Refereert naar grafische weergave op het beeldscherm welke niet interlaced is. Zie Interlace.
Non-parity
Dit wil zeggen, "zonder pariteit". Dit duidt geheugen aan wat geen extra capaciteit beschikbaar heeft om een geheugencheck te doen.
Northbridge
Dit is een onderdeel van het chipset op het moederbord die de communicatie tussen systeemgeheugen, processor, cache en AGP bus regelt.
Een computer van het formaat van een kladblok. Meestal iets kleiner en dunner dan een laptop.
OCR (Optical Character Recognition)
De technologie die het mogelijk maakt tekst te "lezen" van bijvoorbeeld een stuk papier. Vaak wordt dit gedaan door de tekst in te scannen, waarna men patronen probeert te herkennen zodat men dat patroon kan koppelen aan een letter.
OEM (Original Equipment Manufacturer)
Dit is de afkorting die gebruikt wordt voor produkten die door fabrikanten aan andere fabrikanten geleverd worden ter integratie in de eigen produkten. Zo kan men denken aan bijvoorbeeld een harddisk die een harddiskfabrikant verkoopt (vaak in bulk) aan een computerfabrikant, die de harddisk in zijn PC's bouwt. OEM produkten zijn vaak een stuk goedkoper dan de "winkel" versie van het produkt. Dit is vaak te verklaren aan de hand van het ontbreken van handleidingen, mooie doos, en software.
OLED (Organic LED)
Een beeldschermtype te vergelijken met LCD schermen, maar hierbij is geen backlight (achtergrondverlichting) nodig.
Optical Disk (Optische disk)
Een schijfje waarop men gegevens kan opslaan. De gegevens zijn op een dusdanig manier opgeslagen dat deze gegevens met behulp van licht (meestal een laser) kan lezen. Bekende voorbeelden zijn CD en DVD.
Optical Drive (Optische drive)
Een apparaat voor het lezen van Optical Disks, waarbij licht (laser) gebruikt wordt voor het lezen van de gegevens.
Een standaard set van kleuren, waarbij iedere kleur een eigen nummer heeft. Pantone kleuren kunnen worden gesplitst in aparte kleuren zodat deze gebruikt kunnen worden voor professioneel drukwerk.
Parity (Pariteit)
Pariteit wil zeggen "gelijkheid" en wordt meestal gebruikt voor veiligheidscontrole. Als er bijvoorbeeld gegevens verstuurd worden, stuurt men daarna de pariteit zodat de ontvanger kan controleren of de ontvangen gegevens correct ontvangen zijn.
Partition / Partitie
Een deel van de harddisk. Bij een nieuwe harddisk moet eerst een indeling gemaakt worden in 1 of meer blokken, de zogenaamde partities. Vaak wordt een aparte partitie voor data gemaakt, en een voor programma's. Iedere partitie krijgt een eigen driveletter onder Windows, en gedraagt zich alsof het een aparte harddisk is.
Partitioning
De handeling waarbij men partitions (partities) maakt. Met een programma als FDISK kan men een harddisk opdelen in afzonderlijke delen (partities) die door de computer gezien worden als "aparte" harddisk.
PATA / P-ATA
Parallel ATA, de 40 pins harddisk verbinding, ook bekend als ATA, EIDE, ATAPI. Wordt vervangen door SATA - Seriele ATA.
PC100 SDRAM
SDRAM geheugen gemaakt om op 100 Mhz te werken.
PC133 SDRAM
SDRAM geheugen type gemaakt om op 133 Mhz te werken.
PC2100/PC266 DDR SDRAM
DDR SDRAM geheugen, wat loopt op een FSB van 133MHz, waarbij de effectieve snelheid opgevoerd wordt naar 266 MHz. Het heeft een maximale data overdrachtsnelheid van 2.1Gb/seconde.
PC2600/PC333 DDR SDRAM
DDR SDRAM geheugen, wat loopt op een FSB van 166MHz, waarbij de effectieve snelheid opgevoerd wordt naar 333 MHz. Het heeft een maximale data overdrachtsnelheid van 2.6Gb/seconde.
PC800 RDRAM
Rambus geheugen wat loopt op een kloksnelheid van 400 MHz, die verdubbeld wordt naar 800 MHz en een data overdrachtsnelheid heeft van 1,6 Gb/sec.
PCB (Printed Circuit Board)
Refereert naar de (vaak) groene plastic plaat in de computer waarop spoortjes staan gedrukt en waarin men componenten heeft geplaatst (d.m.v. solderen). Een PCB heeft minimaal 1 laag met sporen, vaak hebben PCB's 2 of meer lagen. PCB's zie je in de computer (moederbord, videokaart, geluidskaart, USB-stick, geheugenmodule), maar ook in een televisie, radio, etc.
PCI Express (PCI-Express)
PCI Express (ook bekend als 3GIO voor 3de generatie I/O) is een nieuwe generatie voor de PCI bus, waarin bestaande PCI technieken en standaarden gebruikt worden maar dan met een significant hogere snelheid. Communicatie is gebaseerd op seriele data overdracht, en wordt op dit moment door Intel, AMD, etc ondersteund. PCI Express is met name bedoeld voor snellere (3D) grafische kaarten. Deze standaard is niet compatible met de oudere generatie AGP kaarten.
PCMCIA
Personal Computer Memory Card International Association - een type uitbreidingsslot voor draagbare computers zoals laptops en organizers.
PDA
Personal Digital Assistant. Een soort kleine computer. PDA's zijn eigenlijk opgevoerde organziers, voorzien van een klein LCD scherm, een toetsenbordje of een handschriftherkenningsprogramma.
PDF (Portable Document Format)
Dit is een formaat voor documenten, ontwikkeld door Adobe. Software om dit soort documenten te lezen is gratis. Het voordeel van PDF is dat het op praktisch ieder systeem beschikbaar is, men de tekst kan beveiligen. PDF is een van de meest gebruikte formaten op het Internet naast HTML en Word documenten. PDF is gebaseerd op Postscript.
Peripheral
Elk apparaat of stukje hardware dat geen vast onderdeel is van het moederbord, met de uitzondering van het geheugen en de processor. Enkele voorbeelden: modem, videokaart, geluidskaart, harddisk.
Pixel (picture element)
De kleinste punt op een computerscherm bij een gegeven beeldschermoplossing. Een beeldschermoplossing wordt vaak in pixels uitgedrukt, b.v. 1024x768, wat wil zeggen dat er horizontaal 1024 puntjes gezet kunnen worden, en vertikaal 768.
Pixel Pitch
De afstand, meestal in millimeters, tussen de middelpunten van twee pixels die naast elkaar staan. Hoe lager dit nummer, hoe scherper het beeld.
Platform
Deze term wordt gebruikt om computers in groepen in te delen: het Macintosh platform of het Windows platform. Hiermee bedoelen we computers (alle merken, typen en modellen) die het Macintosh of het Windows operating system draaien. "Deze applicatie ondersteunt meerdere platformen" wil dan ook zeggen dat deze software beschikbaar is voor meer dan 1 operating systeem.
Platter (schijf)
Dit is een van de harde schijven in een harddisk waarop informatie wordt opgeslagen. Een harddisk kan meerdere Platters (schijven) hebben, vaak 1 tot 5 stuks. Bij conventionele harddisks is een dergelijke schijf typisch gemaakt van aluminium of zelfs glas, voorzien van een laagje wat magnetisch gevoelig is.
Plug & Play
Door Plug & Play, letterlijk 'sluit aan en speel', herkent de PC zelf extra toegevoegde hardware, en indien nodig, installeert hij automatisch de benodigde drivers.
POST
Power On Self Test. Dit wil zeggen dat de machine, bijvoorbeeld een computer, bij het opstarten een zelf-diagnose uitvoert. In een computer wordt dit door de BIOS gedaan bij het aanschakelen van de PC.
PostScript
Een standaard taal om printers te vertellen hoe ze tekst en afbeeldingen moeten weergeven. De meeste Macintosh computers werken met Postcript om te printen, terwijl de meeste Windows PC's standaard PCL gebruiken.
Processor
Dit is het "hart" van de PC. De processor doet alle rekenkundige bewerkingen die nodig zijn om de (besturings) software van de pc te laten draaien.
Dit refereert naar de handelingen die uitgevoerd worden om problemen in hardware, software of systemen voortijdig te signaleren en bij voorkeur op te lossen. Het betreft dus de handelingen die een kwaliteitsgarantie moeten waarborgen.
QIC
Quarter Inch Cartridge: een magnetisch opname medium (tape - soort cassette bandje) waarvan de tape zelf een kwart inch hoog is. Data wordt hierop opgeslagen in een lineaire vorm (dus achter elkaar - zoals gebruikelijk bij tape).
Queue
Dit is een data toevoer (buffer), gebaseerd op het principe First-In, First-Out (FiFo). Een dagelijks voorbeeld is een wachtrij bij een loket in het postkantoor, maar ok b.v bij printopdrachten die in een rij gezet worden en stuk voor stuk, naar volgorde van binnenkomst, worden afgehandeld.
Dit is een metalen frame-werk, waarin met server-computers en netwerk-componenten zoals routers en switches kan plaatsen. Meestal gebeurt dit met zogenaamde 19" apparatuur (die dus 19 inch breed zijn).
Rack Units (U)
Refereert naar de afstand tussen de verschillende schroefgaten, die bij een Rack 1,75 inch uit elkaar staan. Een hoogte van 1U geeft aan dat het apparaat 1,75 inch hoog is.
RAID (Redundant Array of Inexpensive Drives)
Een groepje harddisks dat als 1 disk fungeert (t.a.v. het operating system) om een beter performance (RAID-0) of een betere data veiligheid (RAID-1 of RAID5) te verkrijgen.
RAID 0
Ook bekend als "Striping", waarbij 2 of meer disks gecombineerd worden tot 1 disk. Data wordt naar de verschillende harddisks geschreven met als doel snelheidswinst.
RAID 1
Er zijn 2 vormen van RAID 1; disk "duplexing" en disk "mirroring". Mirroring (spiegelen) vindt plaats als men 2 disks aan 1 controller heeft hangen. Duplexing wil zeggen dat de 2 disks niet aan dezelfde controller hangen, waardoor de snelheid hoger zou kunnen liggen. Dezelfde data wordt naar beide disks geschreven. Hier is veiligheid de belangrijkste reden voor het gebruik van deze RAID.
RAID 1+0 (=RAID 10)
Dit is een RAID mix van RAID 0 (snelheid) en RAID 1 (veiligheid). Je krijgt zo een veilig en snel disksysteem. Nadeel is wel dat er minimaal 4 disks nodig zijn.
RAID 2
RAID vorm waarbij data op 2 of meer disks wordt opgeslagen, en een ECC parity code op 1 of meer disks wordt opgeslagen. Deze ECC code wordt gebruikt om te kijken of de harddisks de data correct hebben opgeslagen. Aangezien de ECC code nogal complex is, wordt deze methode zelden gebruikt.
RAID 3
RAID 3 lijkt sterk op RAID 2, maar i.p.v. een ECC code gebruikt men een eenvoudigere pariteit-code. De data wordt per byte verdeeld over de 2 data disks, en de pariteit-code op de derde disk. Deze RAID versie wordt zelden gebruikt.
RAID 4
Deze RAID versie lijkt sterk op RAID 3, met het verschil dat men i.p.v. op byte niveau een pariteit maakt, men dit per sector of blok doet. Ook RAID 4 wordt niet vaak gebruikt.
RAID 5
Een RAID 5 configuratie gebruikt 3 of meer disks die zowel data als pariteit verdeelt over de verschillende disks, hierdoor kan een hoge snelheid en een hoge mate van zekerheid behaald worden. Als men namelijk een disk uit de array haalt (omdat die defect is), is de array in staat zichzelf weer te herstellen omdat men een voldoende mix van pariteit en data heeft op de overgebleven disks.
RAM (Random Access Memory)
Het geheugen in de computer dat gebruikt wordt als tijdelijke opslagplaats voor programma's, bewerkingen of gegevens. Als de computer uitgeschakeld wordt zullen de programma's en gegevens die in het RAM-geheugen staan, geheel verdwijnen.
Read Only
Dit heeft betrekking op een bestand wat alleen maar gelezen kan worden. Men kan de inhoud dus niet wijzigen en men kan het bestand in principe niet wissen.
ReadyBoost
ReadyBoost is een nieuw concept in Windows Vista, waarbij USB-sticks, of USB Flash drives, gebruikt worden als tijdelijke cache voor de harddisk, met als doel het systeem meer snelheid te geven.
Redundancy
In een dedundant systeem, kan men een deel van het systeem verliezen (door defect of zo) zonder dat het systeem stop te werken zoals het hoort. Vaak wordt dit gedaan door bepaalde onderdelen dubbel (of meer) uit te voeren. Bij redundancy is vaak de afweging van belang tussen kosten en zekerheid.
Resolutie
De resolutie is het aantal puntjes per oppervlakte dat een printer of beeldscherm kan weergeven, of de hoeveelheid puntjes op een afbeelding. Vaak weergegeven in DPI - Dots Per Inch. Het geeft aan hoe groot de kleinst mogelijke punt kan zijn. Hoe hoger de resolutie, des te scherper de afbeelding.
Restore
Iets terug brengen naar de originele (en vaak bruikbare) toestand. Zie ook backup.
Retail versie
De RETAIL versie, refereert naar de handelsversie van een produkt. Netjes in een doosje, met de handleiding en evt. toebehoren zoals montagemateriaal en kabeltjes.
Rewriteable
Dit wil zeggen "herschrijfbaar", men kan er dus op schrijven, de informatie wissen en weer opnieuw op schrijven. Met name van toepassing bij CD-RW en DVD-RW. Ook USB-sticks en ander flash geheugen is rewritable..
RGB (Rood, Groen, Blauw)
Beeldschermen, inclusief TV's en LCD monitoren, gebruiken een mix van de kleuren Rood, Groen en Blauw voor het weergeven van verschillende andere kleuren. Als je rood, groen en blauw mixt krijgen we de 'kleur' wit. RGB is een additief kleurmodel. Zie ook CYMK.
RIMM (Rambus In-line Memory Module)
Dit is een vorm type voor Rambus RDRAM geheugen. Ter vergelijking, SDRAM zit vaak op een DIMM (168 pins) en EDO RAM zit vaak op een SIMM (72 pins). Bij het plaatsen van de RIMMs is het niet van belang dat alle sloten gevuld zijn, wat wel belangrijk is, is dat de lege sloten gevuld moeten zijn met een dummy (terminator) RIMM, dit om problemen met de hoge overdrachtsneldheid te voorkomen.
Riser Card
Dit is een kaart die in een insteekslot van het moederbord gestoken wordt. Op deze kaart kan men dan vervolgens andere insteekkaarten steken die horizontaal gepositioneerd worden. Dergelijk riser cards worden veel gebruikt in zeer compacte desktop PC's, zogenaamde thin clients, of rack-servers, die zeer plat moeten blijven.
ROM (Read Only Memory)
Geheugen met een vast programma of gegevens die voorgeprogrammeerd worden . De inhoud van een ROM kan niet gewijzigd worden.
RPM (Revolutions per Minute)
De term om aan te geven hoe snel iets ronddraait (het toerental dus). Bijvoorbeeld 7200 RPM bij harddisk of 33 RPM bij een platenspeler.
Een sample is een klein deel van iets, ter representatie van het geheel. Een voorbeeld van een produkt. Sample wordt ook gebruikt om een stukje digitaal geluid aan te geven.
Save
Dit is de term die de handeling beschrijft waarbij de gebruiker gegevens uit het geheugen op een harddisk, USB-stick of floppy opslaat, ten einde deze data niet te verliezen als men de computer uitgeschakeld heeft.
SCSI (Small Computer System Interface)
Small Computer System Interface. Met deze aansluitingsstandaard kan de computer communiceren met apparatuur die hiervoor is uitgerust. Er zijn 2 hoofdvarianten: SCSI-2 en Wide SCSI. Beiden zijn weer in een gewone en een Ultra versie (dubbele snelheid) te krijgen.
SCSI bus termination
Dit is een apparaatje welke aan het einde van een SCSI kabel aangesloten wordt. Zou er geen termination zijn, dan zouden de signalen die over de draden lopen weer teruggaan en de nodige ellende veroorzaken. De terminator vangt deze signalen op.
SCSI-2
Dit is een SCSI versie die van oorsprong in twee varianten geleverd werd: Fast-SCSI-2 en Fast-Wide SCSI-2. Tegenwoordig kennen we ook Ultra SCSI, Ultra2 SCSI en Ultra3 SCSI. Deze laatste wordt ook wel Ultra 160M genoemd.
SD kaart
(Secure Digital) Klein geheugenkaartje (zelfde formaat als MMC) met een extra beveiliging. Dit type kaart wordt veel gebruikt in PDA's en Digitale camera's.
SDRAM
Synchronous Dynamic Ram. Dit type geheugen hangt wat snelheid betreft direct af van de clocksnelheid (FSB) van de computer. De meest gangbare modellen zijn PC100 and PC133. De PC-133 versie loopt op 133MHz en is dus sneller dan de 100MHz versie. Dit type geheugen wordt in veel PC's gebruikt (tot de Pentium III), en is hierna vervangen door DDR geheugen.
Semiconductor (Half-Geleider)
Een half-geleider is een stof (vaak gebaseerd op een mengsel van Silicium, Germanium en Arsenicum) die selectief stroom door laat. Dit "selectie" proces vindt plaats doordat er andere stroom op gezet wordt. Dit is de basis van iedere transistor en dus ook van ieder chip.
Serial ATA (SATA)
De specificatie voor harddisk aansluitingen voor PC's waarbij de gegevens met 1.5 Gbps over een seriele verbinding gestuurd worden. Hiervoor worden de brede 40- of 80-aderige flatcables (ATA) vervangen door een dunne 6-aderige draad. Dit is tevens gunstig voor de ruimte en de koeling in de computerkast. Serial ATA is er ook in een 2x en 4x versie, waarbij de snelheid 2x of 4x zo hoog is (dus 3 en 6 Gbps).
Serieel
Dit is de manier van afhandeling waarbij alles in volgorde, achter elkaar, dus stuk voor stuk zoals bij een loket, afgehandeld wordt.
Een centrale computer in een netwerk. Hier staat informatie opgeslagen die door andere computers kan worden benaderd. Is vaak voor opslag van gemeenschappelijke bestanden en/of gebruikers identificatie bij het "inloggen".
SIMM
"Single Inline Memory Modules (afgekort SIMM) zijn DRAM-modules die het eigenlijke werkgeheugen van een computer vormen. SIMM is een verouderde variant van het huidige DIMM-systeem. SIMM-modules gebruiken contactpunten aan 1 kant van de module. Hierdoor is het aantal contactpunten op een SIMM-kaart lager dan het aantal op een DIMM-kaart. Er bestaan 2 varianten, een 3.5 inch formaat met 30 contactvlakjes, en een 4.25 inch formaat met 72 contactvlakjes.
De 30 pin-variant kan 8-bit dataverkeer aan. Met een breedte van de geheugenbus van 32-bits zijn daarom altijd modules in veelvouden van 4 nodig. De variant met 72 pinnen kan 32-bit dataverkeer aan, waardoor slechts 1 kaart nodig is voor het zelfde effect. Systemen met een geheugenbusbreedte van 64-bits zouden veelvouden van 8 respectievelijk 2 modules nodig hebben, ware het niet dat dergelijke systemen meestal alleen geschikt zijn voor de modernere DIMM modules."
SIPP
Oud type geheugenmodules. SIPP modules zijn SIMMS waarbij i.p.v. een stukje printplaat als connector, er pinnetjes steken uit de module voor het maken van contact.
Slave
Refereert naar een setting op een harddisk of ander IDE apparaat. Als twee apparaten 1 enkele IDE verbinding moeten delen, stelt men 1 van die 2 apparaten in als slave en 1 als master, Zie ook Master.
Smartcard
Plastic kaart (meestal ter grootte van een creditcard) met een computerchip waarop gegevens worden bewaard. Smartcards hebben allerlei toepassingen, zoals bijvoorbeeld elektronisch betalen en identificatie.
SmartMedia
Een type uitwisselbaar flashgeheugen met een omvang van ongeveer een derde van een creditcard. Tegenwoordig word SmartMedia niet meer zo veel gebruikt.
SODIMM (Small Outline DIMM)
Dit is een zeer compacte vorm van een DIMM geheugen module welke vaak gebruikt wordt voor o.a. laptops, grafische kaarten en andere apparaten die een klein formaat geheugen module nodig hebben.
SPD (Serial Presence Detect)
Dit is een seriele EEPROM (of een DRAM) gemonteerd op een geheugenmodule, waarin gegevens over die geheugenmodule staan als omvang, snelheid, voltage, fabrikant, etc.. Als een moederbord SPD ondersteunt, kan deze hiermee snel, eenvoudige en correct de BIOS instellen voor het gebruik van deze module.
SSD (Solid State Drive, Solid State Disk)
SSD is een hoeveelheid geheugenchips, flashgeheugen, in de vorm van een harddisk. Dit is een relatief kostbare oplossing voor gegevensopslag, maar de voordelen zijn erorm: door het ontbreken van bewegende delen is dit geheugenopslagapparaat ongevoelig voor schokken of stoten; de warmte-ontwikkeling is relatief laag, evenals het gewicht.
Dit is een opslagmedium, bestaande uit een lang stuk magnetisch gevoelige band. Het is een goedkoop medium t.o.v. harddisks. Tape kan echter onbetrouwbaar zijn of worden.
Terabyte (TB)
Dit representeert 1000 gigabyte.
TFT
Afkorting voor Thin Film Transistor, een type LCD-scherm waarbij iedere pixel een eigen sturende transistor heeft. Soms wordt deze techniek ook active-matrix LCD genoemd.
Thumbnail, Postzegel Formaat
Thumbnail, staat voor "duim-nagel", waarmee men het formaat aan wil geven van een verkleinde representatie van een afbeelding. De beste vertaling in het Nederlands zou zijn "postzegel formaat".
TIFF (Tag Image File Format)
Dit is een formaat voor het opslaan van afbeeldingen, net als JPG en GIF. TIFF bestanden worden vaak gebruikt als bronbestand omdat hier geen compressietechniek is toegepast.
TTF (True Type Font)
Dit is een standaard voor schaalbare lettertypen, ontwikkeld door Apple en voor het eerst in Mac OS versie 7 gebruikt. Later heeft Microsoft een licentie gekocht bij Apple om ook TTF te mogen gebruiken in hun Windows 3.1. TTF bestanden van Apple en Microsoft zijn niet uitwisselbaar.
Een kopie van een bestand dat op de computer staat naar een andere computer sturen, via een netwerk, of Internet.
USB / USB 2.0
(Afkorting) Universal Serial Bus, een verbeterde, en in vergelijking met de seriele poort aanzienlijk snellere, manier om gegevens serieel uit te wisselen tussen computer en randapparatuur. Er bestaan op dit moment twee varianten: USB 1.1 (oud en langzaam) en USB 2.0 (nieuw en aanzienlijk sneller).
USB Stick - USB memory drive - memory drive - usb pen - flash disk - thumbdrive
Een handig klein apparaatje waarop enorm veel gegevens digitaal kunnen worden opgeslagen. Verkrijgbaar in vele uitvoeringen, afmetingen en capaciteiten. Bij uitstek geschikt om door middel van onder andere logoprint, te gebruiken als representatieve vertegenwoordiger van uw bedrijf. De kwaliteit dient dan natuurlijk wel gewaarborgd te zijn, want wanneer een 'geschenk' een negatieve ervaring veroorzaakt, kost het enorm veel inspanning om dat glad te stijken, laat staan om te buigen naar een positief gevoel.
In tegenstelling tot raster graphics, worden bij vector graphics, afbeeldingen beschreven met wiskundige formules die lijnen vormen. Een groot voordeel hiervan is dat een vector afbeelding vaak kleiner is, maar ook dat een vector afbeelding bijzonder goed schaalbaal is. Een nadeel van vector graphics is dat het nagenoeg onmogelijk is een foto te "vectoriseren". Vector graphics worden nog veel gebruikt op plaatsen waar men ziet dat het vectoren betreft, zoals vector fonts, Corel Draw, etc.
Standaard Windows-geluidsbestand. Een Wav bestand bevat digitaal geluid dat via de geluidskaart kan worden afgespeeld.
Waypoint
Waypoints zijn een set cooridinaten, welke punten op het aardoppervlak, met een gegeven naam, representeren. Vaak wordt dit gebruikt om favoriete lokaties aan te geven, of om een route uit te stippelen (langs de waypoints). Dit wordt hoofdzakelijk in combinatie met GPS gebruikt.
WiFi (Wireless Fidelity)
Populaire naam voor op de IEEE 802.11 gebaseerde draadloze netwerken.
Win2K, WinXP, Win9X
Refereert naar Microsoft Windows versies. Waarbij Win2K staat voor Windows 2000, WinXP voor Windows XP, en Win9X voor Windows 9x (95, 98 en ME).
Windows
Het populaire besturingssysteem van Microsoft. Verkrijgbaar in NT en 2000 (voor de zakelijke markt), 3.x, 95, 98, ME, XP en VISTA (voor de thuisgebruikers).
WMA
Windows Media Audio; het antwoord van Microsoft op MP3, waarbij men claimt dat het betere geluidskwaliteit zou leveren. Er kleven een aantal nadelen aan WMA zoals het gebrek aan ondersteuning (software, DVD spelers, etc) en het zogenaamde DRM (Digital Right Management).
XML (eXtensible Markup Language)
XML is een standaard, ontwikkeld door W3C - het WWW consortium - als de volgende generatie HTML. Het lijkt er ook veel op, met het verschil dat men zelf 'tags' kan definieren. XML wordt gebruikt om gegevens een generieke vorm te geven zodat meerdere programma's er zonder complexe vertaling mee overweg kunnen. Steeds meer browsers beheersen XML.
XviD
XviD is een open source product/project ISO MPEG-4 compliant video codec. Het is bijna identiek aan het meer bekende DivX.
Een ZIF (Zero Insertion Force - zonder kracht te hoeven zetten bij het plaatsen) socket is een voetje voor een chip waarbij de gebruiker geen kracht hoeft uit te oefenen om een chip in het voetje te zetten. Vaak gebruikt bij Pentium 'socket" processoren. Een ZIF socket heeft een hendeltje dat omgehaald wordt om de chip los of vast te zetten.
